توقف شماره‌گذاری خودروهای ایرانیان مقیم خارج

 سازمان گمرک ایران با ابلاغ بخشنامه‌ای جدید، شماره‌گذاری خودروهای متعلق به ایرانیان مقیم خارج از کشور را تا تعیین ارزش قطعی در سامانه TSC و تایید وزارت صمت متوقف کرد. بعد از ممنوعیت واردات خودروهای لوکس توسط خارج‌نشین‌ها، حالا به نظر می‌رسد بار دیگر سیاستگذار واردات خودرو از این مسیر را نشانه رفته است. اگرچه گمرک آن را اقدامی موقت می‌نامد اما تجربه ثابت کرده که تعلیق‌های اداری در نظام سیاستگذاری ایران، معمولا به فرآیندی زمان‌بر و فرسایشی بدل می‌شود.

حدودا دو هفته پیش واردات خودروهای لوکس توسط خارج‌نشینان با دستور مستقیم مسعود پزشکیان رئیس‌جمهوری متوقف شد. پیش‌تر به دنبال بالا گرفتن مناقشه ارزی بر سر واردات خودروهای لوکس، وزیر صمت ضمن اعلام ممنوعیت آنها از سوی رئیس هیات دولت، عنوان کرد که سیاست جدید معطوف به ورود خودروهای اقتصادی است. در واقع ماجرا از اختلاف میان سیاستگذار پولی و فعالان این حوزه بر سر ارز خودروهای لوکس آغاز شد. آن‌گونه که در مصوبه وزارت صمت آمده، واردات خودروهای گران‌قیمت توسط ایرانیان مقیم خارج نیز همچون ورود دیگر خودروها، با ارز منشأ خارجی امکان‌پذیر است؛ با این حال دستیار ارزی بانک مرکزی با رد ادعای بی‌تاثیر بودن این امر بر بازار آزاد، اتفاقا از آن به‌عنوان چرخه معکوس خروج سرمایه نام برد. حالا پس از ممنوعیت ورود خودروهای لوکس با ابلاغ سازمان گمرک، شماره‌گذاری تمامی خودروهای ایرانیان مقیم خارج با هدف تعیین ارزش قطعی در سامانه TSC و تایید نهایی وزارت صمت متوقف شده است. 

در واقع، هرچند این اقدام در ظاهر یک تعدیل اداری برای دستیابی به وحدت رویه است، اما همان‌طور که عنوان شد تجربیات پیشین تنظیم‌گری در بازار خودرو نشان می‌دهد که تعلیق‌های موقت از سوی سیاستگذار، غالبا به فرآیندهایی زمان‌بر بدل می‌شوند. به گفته فعالان بازار، این تاخیر در تکمیل زیرساخت‌های قیمتی، عملا چرخه شماره‌گذاری را به تعویق انداخته و بلاتکلیفی مالکان را تشدید می‌کند. اما گمرک در بخشنامه جدید خود که در روز نوزدهم مهرماه ابلاغ شده، جزئیات نحوه ارزش‌گذاری و ترخیص خودروهای متعلق به ایرانیان مقیم خارج از کشور را اعلام کرده است. ظاهرا شماره‌گذاری تا زمان تعیین ارزش قطعی در سامانه TSC متوقف خواهد ماند. 

این سامانه یک بانک اطلاعاتی آنلاین در گمرک ایران است که با هدف مدیریت و کنترل ارزش‌گذاری کالاهای وارداتی و صادراتی راه‌اندازی شده است. هدف اصلی این سامانه، جلوگیری از بروز خطا در کم‌اظهاری یا بیش‌اظهاری ارزش کالا هنگام اظهارنامه گمرکی اعلام شده است. در واقع این سامانه ارزش گمرکی، برای هر مدل کالای وارداتی، ارزش مصوبی را تعیین می‌کند تا با حذف اعمال سلیقه‌های شخصی توسط کارشناسان، فرآیند محاسبه مالیات و عوارض شفاف شود. در عمل، همین کدهای ثبت‌شده در TSC است که مجوز صدور قبض حقوق گمرکی را صادر می‌کند؛ بنابراین، تا زمانی که مشخصات یک خودرو در این سامانه به طور کامل تعریف و دارای کد ارزش نشود، امکان طی کردن مراحل قانونی شماره‌گذاری وجود نخواهد داشت و عملا فرآیند ترخیص و پلاک‌گذاری قفل می‌شود. همچنین، بر اساس مفاد این ابلاغیه که پیرو دستورالعمل‌های پیشین و هماهنگی با وزارت صنعت، معدن و تجارت صادر شده است، موضوع ارزش‌گذاری این خودروها در دستور کار و اولویت جلسات کارگروه ارزش‌گذاری (موضوع تبصره ۶ قانون خودرو) قرار گرفته است. 

طبق اعلام وزارت صمت، فرآیند تعیین ارزش این خودروها حداکثر ظرف یک ماه آینده نهایی و تکمیل می‌شود. در این بخشنامه تاکید شده است که گمرکات اجرایی باید تا زمان تعیین و نهایی‌شدن ارزش خودروها توسط کارگروه مذکور و ایجاد شناسه در بانک اطلاعات ارزش (TSC)، از ارسال اطلاعات اظهارنامه‌های گمرکی به منظور شماره‌گذاری خودداری کنند.  همچنین، وصول حقوق ورودی، مالیات ارزش افزوده و سایر عوارض متعلقه باید بر اساس شناسه‌های صادره و پس از تعیین ارزش توسط کارگروه مربوطه صورت گیرد.