کاهش جذابیت خرید خودرو از کارخانه؟

 مراسم هفدهمین دوره عرضه خودرو در حالی ششم آبان‌ماه برگزار شد که در این مرحله ۹۲۵هزار و ۴۳۷متقاضی برای خرید محصولات ایران‌خودرو ثبت‌نام کردند. در این نوبت، از ۴۷هزار و ۵۰۰دستگاه خودرو در قالب پیش‌فروش نیز رونمایی شد. در این میان، مقایسه دور جدید عرضه خودرو در آبان‌ماه با شانزدهمین مرحله حکایت از افت مجدد تقاضا دارد. در دوره قبلی که در مهرماه برگزار شد، تعداد متقاضیان خرید خودرو به‌صورت پیش‌فروش به یک‌میلیون و ۳۲۱هزار نفر می‌رسید که به معنای کاهش حدود ۳۰درصدی شرکت‌کنندگان در هفدهمین مرحله است. البته این افت تقاضا پیش‌تر هم اتفاق افتاده بود.

در دور پانزدهم عرضه خودرو تعداد متقاضیان به دو‌میلیون و ۲۸۰هزار نفر می‌رسید که به معنای افت ۴۲درصدی متقاضیان خرید خودروی کارخانه‌ای در دور شانزدهم است. البته رشد تقاضا در دور پانزدهم و حضور بیش از دو‌میلیونی خریداران خودرو بعد از کاهش قابل‌توجه تقاضا در دور چهاردهم اتفاق افتاد. در چهاردهمین دوره عرضه فقط ۸۶۱هزار و ۲۸۵ نفر شرکت کرده بودند. حالا افت حدود ۳۰درصدی متقاضیان در عرضه جدید در حالی اتفاق افتاده که بررسی «دنیای اقتصاد» از رشد بهای انواع خودرو در سطح بازار آزاد حکایت دارد. 

بازار خودرو در نخستین ماه پاییز رشد به طور میانگین ۱۶درصدی را تجربه کرد که در این میان بازار داخلی‌ها با افزایش بیش از ۱۸درصدی قیمت‌ها روبه‌رو شد. بنابراین در شرایطی که رشد قیمت در بازار آزاد تحت‌تاثیر نوسانات ارزی متاثر از تحولات سیاسی و اقتصادی ادامه دارد و شکاف قیمتی در بسیاری از محصولات با تولیدات کارخانه‌ای حفظ شده، اما خرید خودرو از مبدا کارخانه با استقبال مواجه نشده است. به گفته فعالان بازار، این موضوع نمایانگر تغییر رفتار خریداران و تضعیف تقاضای موثر در بازار خودرو است. از سوی دیگر، به نظر می‌رسد تداوم روند صعودی قیمت خودرو در کارخانه، تمایل متقاضیان به خرید از طریق فروش فوری را در مقایسه با پیش‌فروش افزایش داده است. در شرایطی که قیمت نهایی خودرو در طرح‌های پیش‌فروش از ابتدا مشخص نیست، تداوم افزایش قیمت‌ها می‌تواند بخشی از متقاضیان را از انتخاب این شیوه خرید منصرف کند و فروش فوری را به گزینه جذاب‌تری برای آنها تبدیل کند. اما شانس برنده‌شدن هر متقاضی در این مرحله از فروش خودرو حدود ۵.۱درصد یا به عبارت دیگر تقریبا یک نفر از هر ۱۹.۵ نفر خواهد بود.

همچنین جزئیات هفدهمین مراسم اولویت‌بندی متقاضیان خرید خودرو نشان می‌دهد که در این مرحله از فروش ایران خودرو، ۸۲۴هزار و ۱۵۴متقاضی در طرح عادی با ظرفیت ۱۴هزار و ۲۵۰دستگاه شرکت کردند. ۹۱هزار و ۷۷متقاضی نیز در طرح جوانی جمعیت ثبت‌نام کردند. برای این طرح ۲۳هزار و ۷۵۰دستگاه عرضه شده است. در طرح جایگزینی خودروهای فرسوده هم تعداد متقاضیان به ۱۰هزار و ۲۰۶نفر می‌رسد. برای این تعداد متقاضی ۹هزار و ۵۰۰دستگاه توسط خودروساز در نظر گرفته شده است. بر اساس برنامه اعلام‌شده، موعد تحویل خودرو‌های این مرحله از اردیبهشت تا شهریور ۱۴۰۶خواهد بود.