بازار خودرو در ماه شبه‌تعطیل

به گزارش "پدال نیوز" به گزارش پدال نیوز به نقل از دنیای‌اقتصاد : قیمت خودروهای داخلی در ماه اول ۱۴۰۰ از بازدهی مثبت این بازار حکایت دارد. با اینکه بازدهی بازارهایی همچون سکه، ارز و بورس در فروردین منفی شد، اما بازار خودرو با توجه به نبض بسیار پایین معاملات به‌دلیل تعطیلات نوروزی و همه‌‌گیری دوباره کرونا بار دیگر عرصه را برای فعالیت واسطه‌گران فراهم کرد. برای اردیبهشت پیش‌بینی کاهشی مطرح است

بررسی منحنی قیمت خودروهای داخلی در انتهای فروردین و مقایسه آن با اواخر اسفند، حکایت از صعود دارد، آن هم در حالی که دیگر بازارهای مهم به خصوص ارز، روندی نزولی در این بازه زمانی داشته‌اند. این موضوع نشان می‌دهد حباب بازار خودرو با سرعت کمتری در حال تخلیه است. طبق محاسبات «دنیای‌اقتصاد»، در نخستین ماه امسال بازار سهام با بازدهی منفی 7/ 6 درصدی مواجه بوده و قیمت سکه نیز 5/ 8 درصد عقب نشسته است. همچنین از بازار ارز نیز به‌عنوان عاملی اثرگذار بر قیمت خودرو خبر می‌رسد 5/ 3 درصد کاهش قیمت در انتهای فروردین و نسبت به اسفند 99 نصیب این بازار شده است. این در حالی است که با در نظر گرفتن سبدی از خودروهای داخلی و استخراج میانگین قیمت آنها، مشخص  می‌شود منحنی قیمت در این بازار حدودا 5/ 7 درصد در انتهای فروردین و نسبت به اواخر اسفند صعود کرده است؛ بنابراین در رده‌بندی بازدهی بازارها در بازه زمانی موردنظر،  خودرو صدرنشین بازدهی به شمار می‌رود. اگر مبدا قیمتی را نرخ‌های دستوری (کارخانه‌ای) در نظر بگیریم، رقم بازدهی بسیار بالاتر خواهد بود. با توجه به سیاست نرخ‌گذاری دستوری، اختلاف شدیدی بین قیمت کارخانه و بازار خودروها وجود دارد، بنابراین آنهایی که اقدام به سرمایه‌گذاری در «خودرو» با نرخ‌های کارخانه‌ای کرده‌اند، بازدهی (سود) بسیار بالاتری در مقایسه با کسانی که نرخ مبدا سرمایه‌گذاری‌شان «بازار» بوده، به دست آورده‌اند.

صدرنشینی خودرو در جدول بازدهی بازارهای فروردین اما در حالی است که قیمت‌ها در بازار ارز نزولی بوده و این روند در صورت احیای برجام، ادامه خواهد داشت.  ارز به علاوه انتظارات تورمی، دو عامل بسیار مهم و اثرگذار بر بازار خودرو به شمار می‌روند و معمولا وقتی آن دو افت کنند، قیمت خودرو هم پایین می‌آید و آنها که صعودی شوند، قیمت خودرو شارژ خواهد شد. حال این پرسش پیش می‌آید که چرا با وجود کاهش قیمت ارز، خودرو راه ارز را نرفته و به پیچ گرانی پیچیده است. به نظر می‌رسد در حالت کلی ریشه این اتفاق غیرمعمول را باید در میزان سرعت تخلیه حباب بازار خودرو جست‌وجو کرد، هرچند البته مواردی مانند  اخبار مربوط به افزایش قیمت کارخانه‌ای خودروها و تعطیلی بازار رسمی خودرو در فروردین نیز در حکم سرعت گیر عمل کرده‌اند. اگر به دوران قبل از انتخابات 2020 ریاست‌جمهوری آمریکا برگردیم و بازارهای مختلف را مرور کنیم، متوجه خواهیم شد خودرو با حبابی بسیار بزرگ (شاید بزرگ‌تر از دیگر بازارها) مواجه بود. ازآنجاکه هرچه حباب بزرگ‌تر باشد، تخلیه آن نیز سخت‌تر و طولانی‌تر خواهد بود، بازار خودرو نیز با سرعت کمتری در مسیر کاهش قیمت حرکت کرد و گاهی مانند همین فروردین، از بازار ارز نیز جا ماند.

نکته دیگر اینجاست که بازار خودرو، نیمه نخست فروردین را با توجه به ایام نوروز تقریبا تعطیل بود و در ادامه نیز تا نمایشگاه‌داران خواستند کرکره‌های‌شان را بالا بدهند، موج چهارم کرونا از راه رسید و مهر تعطیلی بر آنها زد. به اعتقاد فعالان بازار، این موضوع در رشد قیمت خودرو بی‌تاثیر نبوده، چه آنکه تعیین قیمت در این دوران به دست سایت‌های آگهی و فضای مجازی افتاد و در نتیجه، قیمت‌هایی نامتناسب با شرایط کلی اقتصاد کشور (به خصوص در بازار ارز) پیشنهاد شد. به اعتقاد آنها، اگر بازار خودرو در فروردین تعطیل نبود، حباب قیمتی آن با سرعت بیشتری تخلیه می‌شد. در کنار اینها، عامل اثرگذار دیگری که در حکم سرعت‌گیر تخلیه حباب بازار خودرو عمل کرد، اعلام خبر افزایش قریب‌الوقوع قیمت کارخانه‌ای خودروها توسط شورای رقابت بود. رضا شیوا رئیس شورای رقابت در اواسط فروردین اعلام کرد قیمت کارخانه‌ای خودروها پس از دریافت نرخ تورم بخشی از بانک مرکزی، بالا خواهد رفت. این موضوع شوکی نه‌چندان قوی به بازار خودرو وارد کرد و قیمت‌ها را برای مدتی البته کوتاه بالا برد. با وجود این مسائل اما کارشناسان و فعالان صنعت خودرو همچنان از دو عامل انتظارات تورمی و قیمت ارز به‌عنوان تحریک‌کننده‌های اصلی بازار خودرو یاد می‌کنند. به اعتقاد آنها، هرچند عوامل فرعی نیز بر افت‌وخیز قیمت خودرو تاثیر دارند، اما سوخت اصلی تورم خودرو را انتظارات تورمی و قیمت ارز تامین می‌کنند. اما مساله ای که بازار خودرو را در مقایسه با دیگر بازارهای اصلی تا حدی متمایز می‌کند، رانت هنگفت موجود در آن است. به دلیل اعمال سیاست‌های دستوری، فاصله قیمت کارخانه و بازار خودروهای داخلی در این سال‌ها همواره زیاد بوده و خیلی‌ها را وسوسه کرده تا به دلالی و سوداگری در این بازار روی بیاورند.  در حال حاضر شورای رقابت قیمت خودروهای داخلی را تعیین می‌کند، آن هم در حالی که قیمت‌های شورا فاصله‌ای فاحش با قیمت‌های موجود در بازار دارند و از اختلاف آنها رانتی هنگفت (به گفته خودروسازان بیش از 100 هزار میلیارد تومان) حاصل شده است. این سیاست سال‌هاست گریبان خودروسازی کشور را گرفته و میلیون‌ها نفر را به سمت سفته‌بازی در بازار خودرو سوق داده است؛ بنابراین در چنین بازاری مقاومت در برابر تخلیه حباب بالاست و از همین رو قیمت با سرعت کمتری افت می‌کند. با همه اینها اما کارشناسان همچنان بر اثرگذاری بالای انتظارات تورمی و قیمت ارز بر بازار خودرو تاکید می‌کنند. به اعتقاد آنها، اگر ایران و آمریکا به توافق هسته‌ای و برجام برگردند و تحریم‌ها لغو شوند، با کاهش تورم انتظاری و قیمت ارز، بازار خودرو هم چاره‌ای جز وا دادن قیمت ندارد. این اتفاق پس از اعلام نتایج انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا نیز رخ داد، به نحوی که قیمت خودرو به پیروی از انتظارات تورمی و ارز، روندی نزولی به خود گرفت و حسابی پایین آمد.
 بازدهی خودروها در فروردین