چرخش خودروسازان غربی به شرق

 بازار خودروی چین که طی دو دهه گذشته موتور رشد خودروسازان جهانی بود، اکنون به میدان رقابت دشوارتری تبدیل شده است؛ جایی که قواعد بازی به‌سرعت تغییر کرده و برتری سنتی برند‌های غربی به چالش کشیده شده است. خودروسازان اروپایی، آمریکایی و ژاپنی که زمانی با تکیه بر فناوری و برند خود بازار چین را در اختیار داشتند، حالا برای حفظ جایگاه خود ناچار شده‌اند به همان اکوسیستم فناورانه‌ای تکیه کنند که روزی رقیبشان بود.

بازار خودروی چین که طی دو دهه گذشته موتور رشد خودروسازان جهانی بود، اکنون به میدان رقابت دشوارتری تبدیل شده است؛ جایی که قواعد بازی به‌سرعت تغییر کرده و برتری سنتی برند‌های غربی به چالش کشیده شده است. خودروسازان اروپایی، آمریکایی و ژاپنی که زمانی با تکیه بر فناوری و برند خود بازار چین را در اختیار داشتند، حالا برای حفظ جایگاه خود ناچار شده‌اند به همان اکوسیستم فناورانه‌ای تکیه کنند که روزی رقیبشان بود.

این تغییر رویکرد در قالب استراتژی «در چین برای چین» شکل گرفته است؛ رویکردی که بر توسعه خودرو‌ها با استفاده از فناوری، زنجیره تامین و حتی طراحی بومی چین تاکید دارد. هدف اصلی این استراتژی نه‌تنها توقف کاهش فروش در بزرگ‌ترین بازار خودروی جهان، بلکه بازگشت به مسیر رشد است. با این حال، نشانه‌ها حاکی از آن است که این مسیر، پیچیده‌تر و پرریسک‌تر از آن چیزی است که در ابتدا تصور می‌شد.

براساس گزارش فایننشال تایمز، خودروسازان غربی اکنون به‌دنبال تولید خودرو‌های برقی جدیدی هستند که با تکیه بر فناوری شرکت‌های چینی توسعه یافته‌اند؛ محصولاتی که حتی قرار است در بازار‌های جهانی نیز عرضه شوند. این چرخش استراتژیک نشان می‌دهد که مزیت رقابتی در صنعت خودرو، به‌ویژه در حوزه خودرو‌های برقی و نرم‌افزار، به‌طور محسوسی به سمت چین منتقل شده است.

در سال‌های اخیر، رشد سریع خودروسازان داخلی چین مانند BYD و جیلی، همراه با ورود بازیگران جدیدی همچون شیائومی، معادلات بازار را تغییر داده است. سهم خودروسازان خارجی از بازار چین از ۶۴ درصد در سال ۲۰۲۰ به حدود ۳۲ درصد کاهش یافته؛ افتی که عمق تغییرات ساختاری در این بازار را نشان می‌دهد. در همین حال، خودرو‌های برقی و هیبریدی اکنون بیش از نیمی از فروش خودرو‌های جدید در چین را تشکیل می‌دهند؛ بخشی که شرکت‌های چینی در آن پیشتاز هستند.

این تحولات باعث شده است توازن قدرتی که زمانی به نفع خودروسازان غربی بود، معکوس شود. در گذشته، شرکت‌های چینی از طریق مشارکت‌های مشترک با برند‌های غربی، دانش فنی تولید خودرو را می‌آموختند؛ اما اکنون این خودروسازان غربی هستند که برای رقابت، به شرکای چینی و زنجیره تامین محلی متکی شده‌اند. این وابستگی به‌ویژه در حوزه نرم‌افزار و فناوری‌های هوشمند خودرو برجسته‌تر است.

در پاسخ به این چالش، برخی نشانه‌های بهبود کوتاه‌مدت دیده می‌شود. برای مثال، فولکس‌واگن توانسته است در ابتدای سال ۲۰۲۶ بار دیگر جایگاه نخست بازار چین را به دست آورد؛ هرچند این موفقیت تا حدی ناشی از کاهش فروش خودرو‌های برقی داخلی پس از حذف یارانه‌های دولتی بوده است. این شرکت همچنین برنامه دارد تعداد قابل‌توجهی از مدل‌های هیبریدی و برقی را در چین عرضه کند.

با این حال، چشم‌انداز بلندمدت همچنان با ابهام همراه است. تحلیلگران معتقدند که اگرچه خودروسازان غربی در حال انجام «اقدامات درست» هستند، اما مشخص نیست این اقدامات بتواند به بازگشت پایدار آنها به بازار منجر شود. کاهش تقاضا برای برخی مدل‌های برقی، رقابت قیمتی شدید و تغییر سریع ترجیحات مصرف‌کنندگان از جمله چالش‌های پیش‌رو هستند.

شاید مهم‌ترین شکاف رقابتی میان خودروسازان غربی و چینی، نه در سخت‌افزار بلکه در نرم‌افزار و نیروی انسانی باشد. چین به‌واسطه دسترسی گسترده به مهندسان نرم‌افزار و سرعت بالای توسعه، به یک مرکز جهانی نوآوری در این حوزه تبدیل شده است. در چنین شرایطی، بقای خودروسازان خارجی در بازار چین به توانایی آنها در جذب این استعداد‌ها و تطبیق با سرعت توسعه در این کشور بستگی دارد.

بازار چین دیگر صرفا یک مقصد فروش نیست، بلکه به هسته نوآوری و رقابت جهانی در صنعت خودرو تبدیل شده است. برای خودروسازان غربی، حضور در این بازار دیگر یک انتخاب نیست؛ بلکه شرط بقا در صنعتی است که آینده آن بیش از هر زمان دیگری در شرق رقم می‌خورد.