بازگشت تقاضای ‌میلیونی به طرح‌ فروش خودرو

 چهاردهمین دوره عرضه خودرو ایران‌خودرو در شرایطی با استقبال بیش از ۲‌میلیون و ۲۸۰هزار متقاضی به پایان رسید که افزایش قیمت خودرو در بازار، بار دیگر توجه خریداران را به طرح‌های فروش خودروسازان جلب کرده است. در این دوره، متقاضیان عادی، مشمولان طرح جوانی جمعیت و متقاضیان جایگزینی خودروهای فرسوده برای خرید ۲۵هزار و ۲۰۰دستگاه خودرو با یکدیگر رقابت کردند؛ رقابتی که در بخش عادی، شانس برنده شدن را به حدود یک در ۲۷۵ رساند.

ثبت‌نام از متقاضیان هشت محصول ایران‌خودرو از روز چهارشنبه هفته گذشته آغاز شد و در پایان روز جمعه ۲۰ شهریور به اتمام رسید. بر اساس آمار اعلام‌شده، بیشترین تعداد متقاضیان به گروه عادی اختصاص داشت؛ به‌طوری‌که ۲‌میلیون و ۷۶هزار و ۲۲۶ نفر در این بخش ثبت‌نام کردند. ظرفیت اختصاص‌یافته به این گروه ۷هزار و ۵۶۰دستگاه بود، بنابراین احتمال برنده شدن هر متقاضی حدود ۰.۳۶درصد محاسبه می‌شود. به بیان دیگر، به ازای هر دستگاه خودرو، حدود ۲۷۵متقاضی عادی در صف رقابت قرار گرفتند.

در طرح جوانی جمعیت نیز ۲۶۴هزار و ۷۲۲نفر ثبت‌نام کردند. این گروه از ظرفیت ۱۲هزار و ۶۰۰دستگاهی برخوردار بود و شانس برنده شدن متقاضیان آن به ۴.۷۸درصد رسید. بر این اساس، احتمال برنده شدن در این بخش حدود یک به ۲۱ بود. در طرح جایگزینی خودروهای فرسوده نیز ۳۵هزار و ۹۲۲متقاضی برای دریافت ۵هزار و ۴۰دستگاه خودرو رقابت کردند. شانس برنده شدن این گروه ۱۴.۰۳درصد اعلام شده که معادل یک برنده به ازای هر هفت متقاضی است.

مقایسه شانس برنده شدن در سه گروه نشان می‌دهد که سهمیه‌بندی در طرح‌های فروش، تفاوت قابل‌توجهی میان متقاضیان ایجاد کرده است. درحالی‌که متقاضیان عادی با جمعیت بیش از ۲‌میلیون نفر، تنها به بخشی محدود از ظرفیت عرضه دسترسی داشتند، مشمولان طرح جوانی جمعیت و جایگزینی خودروهای فرسوده به دلیل برخورداری از سهمیه‌های اختصاصی، احتمال بیشتری برای برنده شدن داشتند. با این حال، حتی در گروه عادی نیز تعداد بالای ثبت‌نام‌کنندگان نشان می‌دهد که تقاضا برای خرید خودرو از مسیر کارخانه همچنان قابل‌توجه است.

هجوم دوباره متقاضیان به سایت ایران‌خودرو را می‌توان در شرایطی بررسی کرد که بازار خودرو طی هفته‌های اخیر با افزایش قیمت مواجه شده است. فاصله میان قیمت کارخانه و بازار، همچنان یکی از انگیزه‌های اصلی شرکت در طرح‌های فروش به شمار می‌رود؛ زیرا خرید خودرو از خودروساز، در صورت امکان فروش در بازار، می‌تواند برای برنده قرعه‌کشی منفعت اقتصادی ایجاد کند. به این ترتیب، بخشی از تقاضای ثبت‌نام‌شده لزوما به مصرف نهایی خودرو مربوط نیست و انگیزه‌های سرمایه‌ای و حفظ ارزش پول نیز در آن نقش دارد.

از سوی دیگر، رشد قیمت خودرو در بازار و کاهش قدرت خرید خانوارها، خرید مستقیم از خودروساز را برای بسیاری از متقاضیان به گزینه‌ای جذاب‌تر تبدیل کرده است. در چنین شرایطی، افزایش قیمت بازار می‌تواند بار دیگر صف‌های ثبت‌نام را طولانی کند و تعداد متقاضیان را بالا ببرد.  آمار چهاردهمین دوره عرضه ایران‌خودرو نشان می‌دهد که با وجود محدودیت ظرفیت، تقاضا برای خودروهای عرضه‌شده همچنان فاصله زیادی با امکان پاسخ‌گویی از سوی خودروساز دارد؛ موضوعی که در کنار قیمت‌گذاری کارخانه و بازار، بر ضرورت بررسی سیاست‌های عرضه و نحوه تخصیص خودرو تاکید می‌کند.