چرخش انتظارات در بازار خودرو

 بازار خودرو از ابتدای مردادماه در مسیر نزولی قرار گرفته است؛ به‌طوری‌که میانگین قیمت خودرو‌ها در این مدت ۲.۵درصد کاهش یافته است. در این میان، خودرو‌های مونتاژی با افت ۲.۷درصدی بیشترین کاهش را ثبت کرده‌اند و خودرو‌های داخلی و وارداتی نیز به‌ترتیب ۲.۶ و ۲.۳درصد ارزان‌تر شده‌اند. به نظر می‌رسد هم‌زمانی کاهش بهای ارز و بهبود فضای مذاکرات سیاسی با افزایش عرضه خودرو، انتظارات بازار را تغییر داده و تابستان داغ خودرو را به تابستان کاهشی تبدیل کرده است. با این حال بازار خودرو، تابستان امسال را با بازدهی مثبت آغاز کرد به‌طوری‌که تشدید تنش‌های سیاسی پس از تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، جهش ۱۸درصدی نرخ دلار و اعلام قیمت جدید محصولات خودروسازان سه محرک اصلی افزایش قیمت بودند.

بررسی قیمت ۲۱ محصول در تیرماه در سه گروه داخلی، مونتاژی و وارداتی نشان می‌دهد که میانگین قیمت‌ها با افزایش ۴درصدی مواجه شده؛ اتفاقی که از بازگشت انتظارات تورمی، اثرگذاری متغیر‌های سیاسی و ارزی و سیاست‌های قیمتی بر بازار خودرو حکایت داشت. با این حال مردادماه مسیر بازار تغییر کرد، به‌طوری‌که بررسی قیمت ۲۱ محصول مشابه در بازه زمانی اول تا نوزدهم مردادماه، نشان از روند معکوس و ثبات نسبی در بازار خودرو‌های داخلی، مونتاژی و وارداتی دارد.

بر این اساس آخرین اخبار منتشر‌شده از مذاکرات میان ایران و عمان نشان می‌دهد که گفت‌و‌گو‌ها در مورد تعیین مسیر دریایی جدید خوب پیش رفته و توافق در مسیر پایانی قرار دارد. در همین ارتباط، بررسی قیمت‌ها در بازار ارز نیز نشان می‌دهد که مسیر توافقات به طور مستقیم بر آن اثرگذار بوده به‌طوری‌که مسیر نزولی ارز انتظارات تورمی در بخش خودرو را نیز کاهش داده است. به گفته فعالان بازار، وقتی قیمت ارز که یکی از محرک‌های اصلی تعیین قیمت خودرو در بازار است، تثبیت شود یا روند کاهشی به خود بگیرد، فشار روانی از روی خریداران و فروشندگان برداشته می‌شود. علاوه بر این، بهبود دیپلماسی تجاری، تسهیل‌کننده ورود قطعات و مواد اولیه برای تولیدکنندگان داخلی است که خود می‌تواند به افزایش تیراژ تولید و در نهایت ایجاد تعادل در عرضه و تقاضا کمک کند. در مجموع، این سیگنال‌های مثبت سیاسی، با کاهش فشار هزینه‌های ارزی و ایجاد ثبات نسبی در فضای کلان اقتصادی، روند قیمت‌ها را در بازار خودرو به سمت کاهش و ثبات نسبی هدایت کرده است.

بررسی بهای ارز در سطح بازار آزاد تعیین‌کننده ادعای بالاست. به نظر می‌رسد نرخ دلار نقش اصلی را در بازار خودروی ایران در دومین ماه تابستان ایفا کرده است. بهای این ارز که در ابتدای مردادماه در کانال ۱۹۰هزارتومانی قرار داشت، روز گذشته به حدود ۱۸۳هزار تومان رسید. پیش‌تر بازوی پژوهشی مجلس نیز در گزارشی با بررسی عوامل تعیین‌کننده قیمت خودرو از ابتدای دهه ۸۰ تا ۱۴۰۳ تاکید کرده بود که فرمان اصلی بازار خودروی ایران در دست دلار است.

همچنین در حالی بیشترین میزان افت قیمت در بازار خودرو‌های مونتاژی مشاهده می‌شود که به نظر می‌رسد هم‌سطح شدن قیمت برخی خودرو‌های مونتاژی با مدل‌های وارداتی، باعث تغییر اولویت خریداران شده است. این موضوع منجر به مهاجرت بخشی از تقاضا از بازار خودرو‌های مونتاژی به سمت خودرو‌های وارداتی و در نتیجه کاهش قیمت‌ها در بازار مونتاژی‌ها شده است. از سوی دیگر، در روز‌های ابتدایی مردادماه، یک طرح فروش از سوی بزرگ‌ترین خودروساز ایران برگزار شد. بررسی تعداد متقاضیان در چهاردهمین دوره عرضه محصولات ایران‌خودرو حکایت از کاهش حدود ۵۰ درصدی شرکت‌کنندگان در مقایسه با مرحله قبلی دارد. این موضوع را می‌توان به معنای فروکش کردن تب تقاضای کاذب در بازار دانست. وقتی تعداد ثبت‌نام‌کنندگان از ۱.۷میلیون نفر به حدود ۸۷۰هزار نفر می‌رسد، یعنی بخش بزرگی از دلالان و خریداران صرفا هیجانی، از گردونه رقابت خارج شده‌اند.

این تغییر رفتار بازار، دو پیامد مستقیم به دنبال داشته است؛ کاهش فشار بر عرضه که به بهبود دسترسی مصرف‌کننده واقعی منجر می‌شود و پایین‌آمدن سطح التهاب قیمتی ناشی از کاهش ورود سرمایه‌های سرگردان. به عبارتی دیگر در این روز‌ها شاهد عقب‌نشینی تقاضای سوداگرانه به دلیل کاهش قابل‌توجه فاصله قیمتی خودرو از درب کارخانه تا سطح بازار آزاد هستیم که همین امر میزان انتظارات تورمی را کاهش داده و مسیر را برای افت قیمت‌ها هموار کرده است. در ابتدای مردادماه یک عرضه در بازار خودرو‌های وارداتی نیز برگزار شد. در این دوره از ۱۳ خودرو از برند جی‌ای سی، نیسان و تویوتا رونمایی شده که همین ورود خودرو‌های متنوع و افزایش رقابت میان برند‌ها منجر به کاهش تقاضای کاذب شده و زمینه را برای روند نزولی قیمت‌ها در این بازار هموار کرده است.

تغییرات قیمتی انواع خودرو

بررسی ها از بهای انواع خودرو در سه بازار داخلی، مونتاژی و وارداتی از ابتدای مرداد تا روز گذشته، حکایت از بازدهی منفی به‌طور میانگین ۲.۵ درصدی دارد. در این میان، بیشترین میانگین افت قیمت مربوط به بازار خودرو‌های مونتاژی با کاهش ۲.۷ درصدی بوده است. پس از آن هم بازار داخلی‌ها افت ۲.۶درصدی و وارداتی‌ها افت ۲.۳درصدی را نشان می‌دهند.

در بازار خودرو‌های مونتاژی که بازدهی منفی را در بازه زمانی بررسی‌شده نشان می‌دهد؛ خودروی دیگنیتی پرایم بیشترین کاهش قیمت را تجربه کرده است. این خودرو که در ابتدای مرداد ماه به بهای چهار‌میلیارد و ۹۵۰‌میلیون تومان در سطح بازار آزاد دادوستد می‌شد، روز گذشته به چهار‌میلیارد و ۵۰۰‌میلیون تومان رسید. این یعنی این خودرو در این برهه زمانی، کاهش ۴۵۰‌میلیونی معادل ۹ درصد را تجربه کرده است. بعد از آن نوبت به خودروی‌ام‌وی‌ام X ۲۲ می‌رسد که در حالی در اول مردادماه به بهای دو‌میلیارد و ۶۰۰‌میلیون تومان مورد معامله قرار می‌گرفت، روز گذشته بهای آن به دو‌میلیارد و ۵۰۰‌میلیون تومان کاهش یافت. این یعنی این خودرو در این مدت کاهش بهای ۱۰۰‌میلیونی معادل ۳.۸ درصدی را تجربه کرده است. فیدلیتی الیت هم که در روز‌های ابتدای دومین ماه تابستان پنج‌میلیارد و ۳۵۰‌میلیون تومان در سطح بازار آزاد قیمت خورده بود، با کاهش ۱۵۰‌میلیون‌تومانی معادل ۲.۸درصدی مواجه شد. در میان هفت خودروی بررسی‌شده، فقط یک خودرو یعنی فونیکس تیگو افزایش قیمت را ثبت کرده است. بهای این خودرو در اول مردادماه پنج‌میلیارد و ۲۵۰‌میلیون تومان بوده، با این حال قیمت آن دیروز به پنج‌میلیارد و ۳۵۰‌میلیون تومان افزایش یافت؛ این یعنی افزایش قیمت ۱۰۰‌میلیونی معادل ۱.۹درصد.

در آن‌سوی بازار، بهای خودرو‌های داخلی نیز با افت به طور میانگین ۲.۶درصدی مواجه شده است. رکورد کاهش قیمت به نام خودروی پژو ۲۰۷ اتوماتیک ثبت شده؛ این خودرو که در ابتدای ماه داغ تابستان به بهای دو‌میلیارد و ۷۷۰‌میلیون تومان دادوستد می‌شد، قیمت آن دیروز به دو‌میلیارد و ۶۳۰‌میلیون تومان کاهش یافت. این یعنی این خودروی پرتیراژ هم با افت ۱۴۰‌میلیون تومانی معادل پنج درصد مواجه شده است. اطلس دنده‌ای در جایگاه دوم بیشترین کاهش قیمت قرار گرفته است. بهای این خودرو در حالی یک‌میلیارد و ۳۷۵‌میلیون تومان بود که دیروز به یک‌میلیارد و ۳۱۵‌میلیون تومان رسید؛ این یعنی افت به طور میانگین ۶۰‌میلیونی معادل ۴.۳درصدی. راناپلاس نیز کاهش قیمت را در دوره زمانی بررسی‌شده تجربه کرده است. بهای این خودرو در ابتدای مردادماه در حالی یک‌میلیارد و ۶۹۰‌میلیون تومان بود که با کاهش ۶۰‌میلیونی معادل ۳.۵ درصدی به یک‌میلیارد و ۶۳۰ در روز گذشته رسید. در این بازار فقط یک خودرو یعنی دناپلاس اتوماتیک رشد قیمت را نشان می‌دهد. این خودرو در اول مردادماه به بهای دو‌میلیارد و ۷۰۰‌میلیون تومان دادوستد می‌شد، اما بررسی بهای آن در بازار دیروز نشان از افزایش اندک پنج‌میلیون تومانی معادل ۰.۱درصدی دارد.

بازار خودرو‌های وارداتی در بازه زمانی بررسی‌شده و پیش از تعطیلات هفته جاری افت به طور میانگین ۲.۳ درصدی را تجربه کرده است. اگر نگاهی به بهای خودرو‌های بررسی‌شده در این بازار بیندازیم، بیشترین افت قیمت مربوط به خودروی سیتروئن است. این خودرو که در روز‌های ابتدایی مردادماه به بهای سه‌میلیارد و ۸۵۰‌میلیون تومان در سطح بازار آزاد موجود بود، حالا سه‌میلیارد و ۵۰۰‌میلیون تومان قیمت خورده است؛ این یعنی کاهش ۳۵۰‌میلیون تومانی معادل ۹ درصد. بعد از آن نوبت به خودروی آئودی می‌رسد. این خودرو که در اول مردادماه به بهای ۹‌میلیارد و ۸۰۰‌میلیون تومان در سطح بازار آزاد مورد معامله قرار می‌گرفت، دیروز قیمت آن به ۹‌میلیارد تومان کاهش یافت. یعنی این خودرو در بازه زمانی مطرح‌شده، کاهش بهای ۸۰۰‌میلیونی معادل هشت‌درصدی را تجربه کرده است. مزدا۳ نیز کاهش قیمت را تجربه کرده؛ بهای این خودرو از هفت‌میلیارد و ۳۰۰‌میلیون تومان به هفت‌میلیارد و ۲۰۰‌میلیون تومان کاهش پیدا کرده است. این یعنی بهای این خودرو از ابتدا تا نوزدهم مردادماه با افت ۱۰۰‌میلیونی معادل ۱.۳ درصد مواجه شده است.

در بازار خودرو‌های وارداتی و از میان هفت خودروی بررسی‌شده، بهای یک خودرو با افزایش همراه شده است؛ فولکس ID ۴. بهای این خودرو از هشت‌میلیارد و ۲۰۰‌میلیون تومان در اول مردادماه به هشت‌میلیارد و ۴۰۰‌میلیون تومان در روز گذشته رسیده است. افزایش بهای این خودرو ۲۰۰‌میلیون تومان معادل ۲.۴ درصد بوده است. دو خودرو یعنی سوزوکی بالنو و تویوتا کرولا توربو ثبات قیمتی را در این مدت تجربه کرده‌اند. سوزوکی بالنو به بهای چهار‌میلیارد و ۸۰۰‌میلیون تومان و تویوتا هم به قیمت پنج‌میلیارد و ۷۰۰‌میلیون تومان دادوستد شدند.