صنعت خودرو در انتظار احیای زنجیره تأمین

 در حالی که صنعت خودرو طی ماه‌های اخیر تلاش کرده با افزایش تولید بخشی از نیاز بازار را پاسخ دهد، فعالان صنعت معتقدند گره اصلی امروز این صنعت نه در خطوط مونتاژ خودروسازان، بلکه در زنجیره قطعه‌سازی قرار دارد؛ جایی که کمبود نقدینگی، مطالبات معوق، افزایش هزینه‌های تولید، ناترازی انرژی و دشواری تأمین سرمایه در گردش، فعالیت بسیاری از واحد‌های تولیدی را با چالش روبه‌رو کرده است.

کارشناسان هشدار می‌دهند اگر این مشکلات برطرف نشود، استمرار تولید و اجرای برنامه‌های افزایش تیراژ خودروسازان نیز با مخاطره مواجه خواهد شد؛ چراکه صنعت خودرو بدون زنجیره تأمین قدرتمند، امکان حفظ روند تولید را نخواهد داشت.

در همین ارتباط، جواد علی‌نژاد، عضو هیأت‌مدیره انجمن صنایع همگن نیرومحرکه و قطعه‌سازان خودرو استان تهران، با اشاره به شرایط فعلی قطعه‌سازان گفت: امروز مهم‌ترین دغدغه واحد‌های قطعه‌سازی، تأمین نقدینگی و بازگشت به ظرفیت کامل تولید است. بسیاری از این واحد‌ها علاوه بر مشکلات گذشته، برای تأمین منابع مالی مورد نیاز خود با محدودیت‌های جدی روبه‌رو هستند و هنوز سازوکار مؤثری برای حمایت از آنها تدوین نشده است.

وی افزود: صنعت قطعه‌سازی پیش از این نیز با مطالبات معوق از خودروسازان، افزایش هزینه مواد اولیه، رشد هزینه‌های تولید و محدودیت‌های ناشی از ناترازی انرژی مواجه بود و تداوم این شرایط، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده است.

علی‌نژاد تأکید کرد: انتظار فعالان این صنعت آن است که دولت با طراحی بسته‌های حمایتی، تأمین سرمایه در گردش و تسهیل دسترسی به منابع مالی، امکان بازگشت واحد‌ها به ظرفیت کامل تولید را فراهم کند؛ زیرا ادامه کمبود نقدینگی می‌تواند مستقیماً بر تولید قطعات و در نهایت بر تیراژ خودرو اثر بگذارد.

این دغدغه تنها به فعالان قطعه‌سازی محدود نمی‌شود.

آرش محبی‌نژاد، دبیر انجمن صنایع همگن نیرومحرکه و قطعه‌سازان کشور نیز بار‌ها اعلام کرده است که کمبود نقدینگی امروز مهم‌ترین چالش زنجیره تأمین خودرو است و بدون تزریق منابع مالی، امکان حفظ روند تولید وجود نخواهد داشت. به گفته او، مطالبات انباشته قطعه‌سازان از خودروسازان، توان مالی این واحد‌ها را کاهش داده و سرمایه‌گذاری برای توسعه و نوسازی خطوط تولید را با مشکل مواجه کرده است.

از سوی دیگر، محمدرضا نجفی‌منش، رئیس انجمن صنایع همگن قطعه‌سازی، نیز معتقد است افزایش هزینه‌های تولید، نوسانات نرخ ارز و استمرار برخی سیاست‌های دستوری، فشار مضاعفی بر قطعه‌سازان وارد کرده و ادامه این روند می‌تواند ظرفیت تولید داخلی را تحت تأثیر قرار دهد.

در این میان، مجلس نیز بر ضرورت حمایت از زنجیره تأمین تأکید دارد. شهباز حسن‌پور، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی، با اشاره به تصویب تسهیلات ۱۰۰ هزار میلیارد تومانی برای دو خودروساز بزرگ کشور، تصریح کرده است که این منابع باید در اولویت صرف تسویه مطالبات قطعه‌سازان شود.

به گفته وی، قطعه‌سازان «قلب تپنده صنعت خودرو» هستند و هرگونه اختلال در تأمین نقدینگی این بخش، مستقیماً به کاهش تولید، افت کیفیت، کمبود عرضه و افزایش هزینه تمام‌شده خودرو منجر خواهد شد.

حسن‌پور همچنین تأکید کرده است که تزریق منابع مالی تنها زمانی می‌تواند به بهبود وضعیت بازار خودرو کمک کند که نقدینگی مستقیماً به زنجیره تأمین بازگردد؛ زیرا بدون تقویت قطعه‌سازان، نه افزایش تولید محقق خواهد شد و نه فاصله قیمت کارخانه و بازار کاهش خواهد یافت.

فعالان صنعت خودرو معتقدند امروز بیش از هر زمان دیگری باید نگاه سیاست‌گذار از حمایت صرف از خودروسازان به حمایت از کل زنجیره ارزش خودرو تغییر کند. تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که هر زمان قطعه‌سازان با کمبود نقدینگی روبه‌رو شده‌اند، آثار آن با فاصله کوتاهی در کاهش تیراژ، افزایش هزینه تولید و التهاب بازار خودرو نمایان شده است.

بر همین اساس، کارشناسان تأکید می‌کنند که تسویه مطالبات قطعه‌سازان، تأمین سرمایه در گردش، اصلاح سازوکار‌های تأمین مالی و کاهش موانع تولید، مهم‌ترین پیش‌نیاز‌های حفظ روند تولید خودرو در ماه‌های آینده خواهد بود. از نگاه آنان، حمایت از قطعه‌سازی تنها حمایت از یک صنعت نیست، بلکه سرمایه‌گذاری برای حفظ اشتغال، پایداری تولید و ثبات بازار خودرو به شمار می‌رود.