بازارداغ کارت اقامت برای واردات خودروهای لوکس

 در هفته های اخیر همزمان با فراهم شدن امکان واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج از کشور، بازار جدیدی پیرامون استفاده از کارت اقامت و انتخاب خودروهای دارای حاشیه سود بالا شکل گرفته است.

بررسی محتوای تبلیغاتی منتشرشده در این زمینه نشان می‌دهد برخی فعالان این حوزه، مبالغ قابل توجهی را به‌عنوان هزینه دریافت یا واگذاری کارت اقامت مطرح می‌کنند و در کنار آن، سودهای چند ده میلیارد تومانی برای واردات برخی خودروهای لوکس وعده داده می‌شود.

بر اساس اظهارات مطرح‌شده در این حوزه، کارت اقامت برخی کشورها با قیمت‌هایی بین یک تا ۱.۵ میلیارد تومان معامله می‌شود که پیش تر نیز رقمی معادل حدود ۲۰ هزار درهم عنوان شده بود. در کنار این موضوع، تبلیغاتی نیز منتشر شده که به افراد واجد شرایط پیشنهاد می‌کند با استفاده از ظرفیت قانونی خود، خودروهای خاص و گران‌قیمت را وارد کشور کنند.وعده سودهای چند ده میلیاردی برای واردات خودرو

بخش قابل توجهی از تبلیغات این بازار بر اختلاف قیمت خودرو در بازارهای خارجی و ایران متمرکز است. در برخی از این تبلیغات، برای واردات خودروهای لوکس سودهایی در محدوده ۲۰ تا ۳۰ میلیارد تومان و حتی بیشتر مطرح می‌شود.

برای نمونه، درباره لکسوس هیبرید LX۷۰۰ ادعا شده است که هزینه تمام‌شده واردات آن حدود ۶۰ میلیارد تومان خواهد بود و ارزش آن در بازار ایران می‌تواند به حدود ۹۰ میلیارد تومان برسد؛ بنابراین سودی در حدود ۳۰ میلیارد تومان برای واردکننده پیش‌بینی شده است.

همچنین درباره برخی مدل‌های BMW ۷۳۵ و مدل‌های مختلف مرسدس‌بنز کلاس S از جمله S۵۰۰ و S۴۵۰، سودهایی در محدوده ۲۵ تا ۳۰ میلیارد تومان مطرح شده است. درباره برخی مدل‌های لندکروزر هیبریدی نیز ارقام مشابهی در تبلیغات عنوان می‌شود.این ارقام البته ادعاهای مطرح‌شده در بازار و تبلیغات واردات خودرو است و به‌معنای سود قطعی یا تضمین‌شده برای واردکننده نیست؛ چراکه قیمت خودرو، هزینه حمل، حقوق ورودی، مالیات، عوارض، هزینه‌های ترخیص و وضعیت بازار داخلی می‌تواند سود نهایی را تا حدودی  تغییر دهد.

تمرکز بازار بر خودروهای گران‌قیمتدر این تبلیغات، به متقاضیان توصیه می‌شود به جای ورود به بازار خودروهای معمولی، روی خودروهایی تمرکز کنند که اختلاف قیمت آنها میان بازار خارجی و ایران بیشتر است.

بر همین اساس، خودروهایی مانند لکسوس LX۷۰۰هیبرید، برخی مدل‌های BMW سری ۷، مرسدس‌بنز کلاس S و لندکروزرهای هیبریدی در زمره خودروهایی قرار گرفته‌اند که از نگاه فعالان این بازار، حاشیه سود بیشتری دارند.در مقابل، درباره خودروهایی مانند هیوندای النترا و سانتافه یا برخی مدل‌های متعارف BMW این استدلال مطرح می‌شود که با توجه به اختلاف کمتر قیمت و هزینه‌های حمل و ترخیص، واردات آنها برای متقاضی ممکن است توجیه اقتصادی کمتری داشته باشد.

یکی دیگر از بخش‌های قابل توجه این تبلیغات، ادعا درباره ورود خودروهای مدل ۲۰۲۶ به کشور است.بر اساس محتوای منتشرشده در این زمینه، خودروهای مدل ۲۰۲۵ و پایین‌تر و در محدوده سال‌های اعلام‌شده در ضوابط واردات، امکان ورود قانونی دارند؛ در مقابل، درباره ورود برخی خودروهای مدل ۲۰۲۶ ادعای احتمال امکان ورود غیرقانونی مطرح شده است.

با این حال، طرح چنین ادعاهایی نشان می‌دهد همزمان با ایجاد ظرفیت جدید برای واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج از کشور، احتمال شکل‌گیری روش‌های واسطه‌ای و تلاش برای دور زدن ضوابط نیز به یکی از موضوعات قابل بررسی تبدیل شده است.در میان خودروهای مورد اشاره در تبلیغات، خودروهای لوکس و گران قیمتی LX۷۰۰ بیش از سایر مدل‌ها مورد توجه قرار گرفته است. فعالان این بازار مدعی هستند تعداد زیادی از متقاضیان واردات ایرانی به سمت این خودرو رفته‌اند و افزایش تقاضای ایرانیان باعث شده عرضه این مدل در برخی بازارهای منطقه‌ای محدودتر شود.

بر اساس همین ادعا، بازارهایی مانند امارات، عراق و اقلیم کردستان عراق نیز تحت تأثیر افزایش تقاضای ایرانیان قرار گرفته‌اند و کاهش موجودی برخی مدل‌ها در این بازارها می‌تواند بر قیمت آنها اثر گذاشته باشد.تبدیل «کارت اقامت» به یک دارایی اقتصادی

موضوع مهم‌تر در این میان، شکل‌گیری بازار کارت اقامت است. اگر امکان واردات خودرو به داشتن اقامت کشور خارجی وابسته باشد، ارزش اقتصادی این اقامت افزایش پیدا می‌کند و می‌تواند زمینه ایجاد بازار واسطه‌ای برای خریدوفروش یا اجاره ظرفیت واردات را فراهم کند.در چنین شرایطی، مسئله اصلی صرفاً تعداد خودروهای واردشده نیست؛ بلکه باید مشخص شود چه تعداد از واردات واقعاً توسط ایرانیان مقیم خارج از کشور انجام می‌شود و چه میزان از ظرفیت ایجادشده عملاً در اختیار واسطه‌ها و فعالان تجاری قرار گرفته است.

از سوی دیگر باوجود التهبات ارزی در فضای اقتصاد کلان کشور، اختلاف شدید قیمت برخی خودروهای لوکس میان بازار مبدأ و بازار ایران می‌تواند انگیزه اقتصادی بالایی برای استفاده حداکثری از این ظرفیت ایجاد کند. زمانی که برای یک خودرو سود بالقوه چند ده میلیارد تومانی مطرح می‌شود، طبیعی است که جذابیت اقتصادی استفاده از کارت اقامت نیز افزایش پیدا کند.با توجه به ارقام قابل توجهی که در تبلیغات این بازار مطرح می‌شود، شفافیت در فرآیند واردات اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. مشخص بودن هویت واردکننده، شرایط اقامت، منشأ ارز، خودروهای مجاز، سال ساخت، نحوه محاسبه حقوق ورودی و عوارض و همچنین فرآیند ترخیص می‌تواند از شکل‌گیری بازارهای واسطه‌ای و رانت‌های احتمالی جلوگیری کند.

همچنین در صورتی که خودروهایی خارج از چارچوب ضوابط واردات وارد کشور شده باشند، لازم است دستگاه‌های مسئول درباره نحوه ورود و ترخیص آنها توضیح دهند. به‌خصوص زمانی که در فضای تبلیغاتی، از امکان ورود خودروهای خارج از محدوده قانونی یا سودهای بسیار بالا سخن گفته می‌شود.

در نهایت، واردات خودرو توسط ایرانیان خارج از کشور می‌تواند به افزایش عرضه و تنوع بازار خودرو کمک کند، اما شکل‌گیری بازار خریدوفروش کارت اقامت و تبلیغات سودهای چند ده میلیارد تومانی، ضرورت نظارت دقیق بر این فرآیند را افزایش داده است. مهم‌ترین مسئله در این میان آن است که ظرفیت قانونی واردات به ابزاری برای تجارت غیرشفاف و ایجاد رانت تبدیل نشود و ضوابط مربوط به واردات، ترخیص خودرو برای همه متقاضیان به‌صورت روشن و قابل رصد اجرا شود.