ترکیه از خودروساز معروف چینی رکب خورد

 زمانی از یک قطعه زمین ۱.۶ میلیون متر مربعی در مانیسا به عنوان پروژه‌ای که به تبدیل ترکیه به یکی از مراکز تولید خودرو‌های برقی در اروپا کمک می‌کند، یاد می‌شد، اما با خلف وعده بی‌وای‌دی (BYD)، این قطعه زمین دو سال گذشته بدون استفاده مانده و از چمن و خاک پوشیده شده است.

هنگامی که رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، در ژوئیه 2024 در مقابل دوربین‌ها حاضر شد و اعلام کرد که آنکارا، یک میلیارد دلار سرمایه‌گذاری از غول چینی خودرو‌های برقی بی‌وای‌دی دریافت کرده است، مقامات بسیار خوشحال شدند.

طبق این توافق، بی‌وای‌دی متعهد به ایجاد یک مرکز تولید خودرو‌های برقی و هیبریدی پلاگین با ظرفیت سالانه 150 هزار دستگاه و همچنین یک مرکز تحقیق و توسعه متمرکز بر فناوری‌های حمل و نقل پایدار شد.

این مرکز که انتظار می‌رفت تولید آن تا پایان سال 2026 آغاز شود، همچنین پیش‌بینی می‌شد که تا 5000 شغل مستقیم ایجاد کند.

با این حال، اکنون به نظر می‌رسد بی‌وای‌دی برنامه‌های دیگری دارد. استلا لی، معاون اجرایی بی‌وای‌دی، در مصاحبه‌ای با رویترز گفت که این شرکت کار بر روی یک کارخانه در ترکیه را متوقف کرده و در عین حال تولید در اروپا را در اولویت قرار داده است. او گفت: «در حال حاضر مجارستان اولویت شماره یک است. اولویت دوم تمرکز بر یافتن دومین مرکز تولید در اروپا خواهد بود.»

تغییر آشکار بی‌وای‌دی مایه شرمساری بزرگی برای دولت ترکیه است. آنکارا برای جذب این شرکت، حتی قبل از شروع ساخت کارخانه، تخفیف‌های مالیاتی سخاوتمندانه‌ای برای فروش خودرو‌های بی‌وای‌دی در ترکیه اعطا کرد.

به لطف این مشوق‌ها، همراه با یک راهبرد تجاری جدید، فروش بی‌وای‌دی در ترکیه در سال 2025، به بیش از 45 هزار خودرو افزایش یافت.

کارشناسان تخمین می‌زنند که این شرکت ممکن است در نتیجه این مزایای مالیاتی، بین 500 میلیون تا یک میلیارد دلار سود اضافی از بازار ترکیه کسب کرده باشد.

فاتح کاچیر، وزیر صنعت ترکیه، در فوریه، گفت که دولت می‌تواند این شرکت را به دلیل نقض توافق‌نامه سرمایه‌گذاری تحریم کند و ممکن است جریمه‌های نقدی اعمال شود.

یک منبع ترکیه‌ای آشنا با این موضوع به میدل ایست آی گفت که بعید است جریمه‌های مندرج در این توافق‌نامه تمام ضرر‌های مالیاتی را پوشش دهد، اگرچه هنوز هم می‌توانند قابل توجه باشند. رسانه‌های ترکیه گزارش دادند که جریمه‌ها می‌تواند به یک میلیارد دلار برسد، اما بسیاری در آنکارا این رقم را غیرواقعی می‌دانند.

پس چگونه این توافق از هم پاشید؟

در حقیقت، این توافق هرگز شروعی قوی نداشت. اندکی پس از امضای توافق‌نامه بی‌وای‌دی با ترکیه، وزارت بازرگانی چین ظاهرا به خودروسازان چینی اعلام کرد که فناوری پیشرفته خودرو‌های برقی باید در چین باقی بماند.

این وزارتخانه به طور خاص از ترکیه و هند نام برد و به خودروسازانی که به دنبال سرمایه‌گذاری در ترکیه هستند توصیه کرد که ابتدا وزارت صنعت و فناوری اطلاعات، که بر صنعت خودرو‌های برقی چین نظارت دارد، و همچنین سفارت چین در ترکیه را مطلع کنند.

این سرمایه‌گذاری زمانی پیچیده‌تر شد که اتحادیه اروپا سال گذشته شروع به تهیه پیش‌نویس قانون «ساخت اروپا» کرد که می‌توانست خودرو‌های تولید شده در ترکیه را از مناقصه‌های بزرگ دولتی در سراسر اتحادیه اروپا مستثنی کند. این امر یکی از مزایای کلیدی ترکیه به عنوان یک پایگاه تولیدی را تضعیف می‌کند.

تنش‌های اروپایی

سال گذشته چندین مقام اروپایی به میدل ایست آی گفتند که قصد دارند اطمینان حاصل کنند که خودرو‌های برقی تولید شده در ترکیه توسط شرکت‌های چینی با محدودیت‌هایی در بازار اروپا مواجه خواهند شد.

یکی از مقامات اروپایی گفت: «بدون شک، ما اقدامات کاملا ضروری را انجام خواهیم داد و مقرراتی وضع خواهیم کرد تا چین را مجبور کنیم از ترکیه فقط به عنوان یک خط مونتاژ استفاده نکند، بلکه در واقع قطعات را توسعه و تولید کند.»

لابی‌گران ترکیه معتقدند که این یکی از دلایلی است که بی‌وای‌دی شروع به تجدید نظر در این سرمایه‌گذاری کرده است.

یکی از ناظران قدیمی روابط ترکیه و چین نیز به میدل ایست آی گفت که بی‌وای‌دی می‌تواند به لطف توافقات گمرکی ترکیه با مجارستان، خودرو‌ها را در مجارستان تولید کند و بدون مواجهه با تعرفه‌های سنگین به ترکیه صادر کند.

دولت چین همچنین به آنکارا اعلام کرد که برای پیشبرد سرمایه‌گذاری بی‌وای‌دی، خواستار امتیازات بیشتری است.

جین شین، معاون وزیر امور خارجه کمیته مرکزی حزب کمونیست چین، در آوریل، به مقامات ترکیه گفت که پکن نگرانی‌هایی در مورد شرایط اقتصادی ترکیه دارد.

یک منبع مطلع به میدل ایست آی گفت: «او خواستار اقدامات بیشتری برای محافظت از شرکت‌های چینی در برابر نوسانات نرخ ارز خارجی و مزایای مالیاتی بیشتر شد. او همچنین تلاش کرد تا دولت را متقاعد کند که ویزای کار سریع‌تر و ساده‌تری را برای کارگران و کارفرمایان چینی مستقر در ترکیه فراهم کند.»

شین همچنین ادعا کرد که پکن به بی‌وای‌دی فشار می‌آورد تا سرمایه‌گذاری کارخانه در ترکیه را تسریع کند، در حالی که افزود که دستانش نسبتا بسته است، زیرا این شرکت «خصوصی» است. این استدلالی بود که تعداد کمی در آنکارا آن را قانع‌کننده یافتند.

این فرد گفت: «آن‌ها اساسا ما را کنار گذاشتند.»