فرصت پرریسک خودروسازان اروپایی در هند

 اتحادیه اروپا و هند روز سه‌شنبه به توافق تجاری دست‌یافتند که بر اساس آن، تعرفه واردات خودرو‌های ساخت اروپا به بازار هند از سطوح بسیار بالای پیشین که در برخی موارد تا ۱۱۰‌درصد می‌رسید به ۱۰‌درصد کاهش می‌یابد؛ توافقی که بزرگ‌ترین گشایش تعرفه‌ای هند در صنعت خودرو محسوب می‌شود. این توافق دسترسی برند‌هایی مانند فولکس‌واگن و رنو را به سومین بازار بزرگ خودروی جهان تسهیل می‌کند، با این‌حال داده‌ها و اظهارنظر‌های کارشناسی نشان می‌دهد؛ حتی با این کاهش چشمگیر تعرفه‌ها، مسیر خودروسازان اروپایی برای نفوذ معنادار به بازار هند همچنان دشوار خواهد بود.

به گزارش رویترز این توافق در شرایطی حاصل‌شده که خودروسازان اروپایی به‌طور هم‌زمان از چند زاویه تحت‌فشار هستند. از افزایش تعرفه‌های وارداتی آمریکا گرفته تا رقابت قیمتی شدید در بازار چین که حاشیه سود بسیاری از برند‌ها را تحت‌تاثیر قرار داده‌است. در چنین فضایی، بازار هند به‌عنوان یکی از معدود بازار‌های در حال رشد جهان، بیش از پیش در کانون توجه شرکت‌های خودروسازی اروپایی قرارگرفته‌است.

بر اساس مفاد اعلام‌شده، کاهش تعرفه‌ها شامل خودرو‌های وارداتی اتحادیه اروپا می‌شود و به‌ویژه برای خودرو‌هایی با قیمت وارداتی بالاتر از ۱۵‌هزار یورو درنظر گرفته شده‌است. این موضوع باعث شده‌است که برخی تحلیلگران تاکید کنند دامنه اثرگذاری این توافق، حداقل در کوتاه‌مدت، بیشتر متوجه بخش خودرو‌های گران‌تر و پریمیوم خواهد بود تا بازار انبوه. با وجود این گشایش تعرفه‌ای، ساختار بازار خودروی هند چالشی اساسی پیش‌روی برند‌های اروپایی قرار می‌دهد. بازار هند به‌طور سنتی تحت‌سلطه خودروسازان داخلی و آسیایی است و مصرف‌کنندگان آن به‌شدت به قیمت، هزینه‌نگهداری و قابلیت اطمینان خودرو حساس هستند.

در حال‌حاضر، شرکت‌هایی مانند ماروتی سوزوکی و هیوندای بخش عمده‌ای از فروش خودرو در این کشور را در اختیار دارند و مدل‌های کوچک و ارزان‌قیمت، ستون فقرات بازار را تشکیل می‌دهند. طبق داده‌های صنعت خودروی هند، سهم خودروسازان اروپایی از بازار این کشور همچنان کمتر از ۳‌درصد است. این سهم محدود در حالی ثبت‌شده که هند با فروش سالانه حدود ۴.۴میلیون دستگاه خودرو، پس از چین و آمریکا سومین بازار بزرگ جهان به‌شمار می‌رود. پیش‌بینی می‌شود حجم بازار خودروی هند تا سال‌۲۰۳۰ به حدود ۶‌میلیون دستگاه در سال افزایش یابد؛ رشدی که توجه بسیاری از خودروسازان جهانی را به خود جلب کرده‌است.

کارشناسان صنعت خودرو معتقدند؛ کاهش تعرفه‌ها به‌تنهایی برای تغییر این موازنه کافی نیست. به گفته استفان براتسل، مدیر موسسه پژوهشی CAM در آلمان، بازار هند اساسا بازاری برای خودرو‌های «ارزان، قابل‌اعتماد و پایدار» است و خودروسازان اروپایی عمدتا در بخش خودرو‌های گران‌تر فعالیت می‌کنند. او تاکید می‌کند؛ صادرات خودرو از اروپا به هند، حتی با تعرفه پایین‌تر، عمدتا محدود به خودرو‌های پریمیوم خواهد ماند و ورود به بخش حجمی بازار همچنان دشوار است.

در مقابل، خودروسازان آسیایی به‌ویژه سوزوکی و هیوندای، طی سال‌ها حضور در هند، شناخت عمیقی از نیاز‌های این بازار پیدا کرده‌اند. مدل‌هایی مانند ماروتی‌سوزوکی واگن‌R که در دسته خودرو‌های کوچک و اقتصادی قرار می‌گیرند، از پرفروش‌ترین محصولات بازار هند هستند و نقشی کلیدی در تسلط این برند‌ها ایفا می‌کنند. بازار خودروی هند همچنین یکی از محافظت‌شده‌ترین بازار‌های جهان بوده‌است. پیش از این توافق، تعرفه واردات خودرو به این کشور بین ۷۰ تا ۱۱۰‌درصد متغیر بود؛ سطحی از حمایت که عملا ورود خودرو‌های وارداتی را بسیار پرهزینه می‌کرد. کاهش تعرفه به ۱۰‌درصد از این منظر یک تغییر سیاستی مهم محسوب می‌شود، هرچند که همچنان محدودیت‌های دیگری مانند الزامات بومی‌سازی و هزینه‌های لجستیکی باقی است.

انجمن خودروسازان آلمان (VDA) این توافق را برای اقتصاد صادرات‌محور آلمان «حائزاهمیت» توصیف کرده و مدیران‌عامل شرکت‌هایی مانند فولکس‌واگن، مرسدس‌بنز و بی‌ام‌و از آن استقبال کرده‌اند. هیلدگارد مولر، رئیس VDA، اعلام کرده‌است؛ این توافق می‌تواند به بهبود دسترسی به بازار در شرایطی کمک کند که فضای تجارت‌جهانی به‌طور فزاینده‌ای به سمت حمایت‌گرایی حرکت می‌کند. در همین حال، مدیرعامل فولکس‌واگن اعلام کرده‌است؛ این شرکت جزئیات توافق را به‌دقت بررسی خواهد کرد. مدیر برند رنو نیز گفته است؛ هند در اولویت‌های آینده این خودروساز فرانسوی جایگاه بالاتری پیدا خواهد کرد و این توافق می‌تواند تمایل رنو برای سرمایه‌گذاری در هر دو سوی اروپا و هند را تقویت کند، با این‌حال حتی خوش‌بین‌ترین تحلیل‌ها نیز تاکید دارند؛ اثرگذاری واقعی این توافق در میان‌مدت و بلندمدت مشخص خواهدشد. بازار هند همچنان بازاری رقابتی، قیمت‌محور و تحت‌سلطه برند‌های داخلی و آسیایی است؛ بازاری که ورود موفق به آن مستلزم حضور تولیدی، شبکه توزیع گسترده و انطباق کامل با ترجیحات مصرف‌کننده است. در مجموع، توافق تجاری اخیر اتحادیه اروپا و هند اگرچه تعرفه‌های سنگین واردات خودرو را به‌طور بی‌سابقه‌ای کاهش داده، اما برای خودروسازان اروپایی بیش از آنکه یک تضمین موفقیت باشد، یک فرصت مشروط به‌شمار می‌رود؛ فرصتی که تحقق آن به توان شرکت‌ها در تطبیق با واقعیت‌های خاص بازار هند بستگی خواهدداشت.

تعرفه خودرو؛ محور تازه رقابت

در کنار چالش‌های ساختاری بازار هند، توافق اخیر اتحادیه اروپا و دهلی‌نو را باید در چارچوبی گسترده‌تر و جهانی‌تر تحلیل کرد؛ چارچوبی که در آن تعرفه واردات خودرو پس از دوران ترامپ به یکی از اصلی‌ترین متغیر‌های تصمیم‌گیری خودروسازان جهانی تبدیل شده‌است. سیاست‌های تجاری دولت دونالد ترامپ، به‌ویژه آغاز جنگ تعرفه‌ای با چین و تهدید به افزایش تعرفه واردات خودرو به آمریکا، نقطه‌عطفی در مناسبات تجاری خودرویی بود؛ نقطه‌ای که اثرات آن هنوز بر بازار‌های جهانی سایه انداخته‌است. ترامپ با استناد به «حفظ امنیت ملی»، تعرفه‌های سنگینی بر فولاد، آلومینیوم و سپس خودرو و قطعات خودرو وضع کرد؛ اقدامی که نه‌تنها زنجیره تامین جهانی خودروسازان را مختل کرد، بلکه نگاه دولت‌ها و شرکت‌ها به موضوع تعرفه را از یک ابزار حاشیه‌ای به اهرم اصلی سیاست صنعتی و رقابت بین‌المللی تغییر داد. در این میان، چین به‌عنوان بزرگ‌ترین بازار خودروی جهان، رویکردی دوگانه درپیش گرفته‌است.

پکن از یک‌سو با حفظ حمایت‌های غیرتعرفه‌ای از خودروسازان داخلی، میدان رقابت را برای برند‌های خارجی دشوار نگه‌داشته و از سوی دیگر، در برخی پرونده‌ها به سمت کاهش هدفمند تعرفه‌ها حرکت کرده‌است. نمونه اخیر آن، توافق چین و کانادا برای کاهش یا تعدیل تعرفه‌های متقابل‌در برخی بخش‌ها از جمله خودرو و قطعات است؛ توافقی که تحلیلگران آن را تلاشی برای متنوع‌سازی شرکای تجاری چین در‌برابر فشار‌های آمریکا ارزیابی می‌کنند. در چنین فضایی، خودروسازان جهانی بیش از هر زمان دیگری ناچار شده‌اند استراتژی‌های خود را بر مبنای نقشه تعرفه‌ای جهان بازطراحی کنند.