سرنوشت خودروسازی ایران در کاراکاس

 با حمله ایالات‌متحده به ونزوئلا بار دیگر نام این کشور آمریکای‌لاتین به سرتیتر اخبار بازگشته است. حالا نکته‌ای که ممکن است در این روز‌ها مورد‌توجه قرار گیرد، تکلیف سرمایه‌گذاری دو شرکت ایران‌خودرو و سایپا در این کشور است.

سال ۲۰۰۶ بود که سایت خودروسازی ایران در ونزوئلا با سرمایه‌گذاری ۷۰‌میلیون دلاری شروع به‌کار کرد. به همین منظور شرکت مشترکی به‌نام ونیراتو (Venirauto) تاسیس شد و نام سنتارو برای سمند و نام تورپیال برای پراید انتخاب شد و مونتاژ این خودرو‌ها در کاراکاس پایتخت ونزوئلا شروع شد. همان سال‌برنامه‌ریزی شده‌بود که ۱۶‌هزار دستگاه در سال‌اول تولید شود و به مرور این رقم به ۲۵‌هزار دستگاه برسد. البته همان زمان نیز این هدف‌گذاری مورد نقد کارشناسان بود. این کارشناسان اعتقاد داشتند مقیاس اقتصادی تولید خودرو حداقل ۱۰۰‌هزار دستگاه در سال‌است. اگر تولید خودرو از ۱۰۰‌هزار دستگاه کمتر باشد تولید، سودده نیست، مگر اینکه قطعات خودرو فرستاده شود و مونتاژ کنند. در سال‌۸۹ اعلام شد که برای تولید ۱۰۰‌هزار دستگاه خودرو ایجاد کارخانه جدید با هزینه ۱۰۱‌میلیون دلاری نیاز است، اما این رشد تولید هرگز در ونزوئلا عملیاتی نشد.

محمدرضا نجفی‌منش، رئیس انجمن صنایع همگن قطعه‌سازی سال‌۹۶ در مصاحبه‌ای علت این موضوع را عدم‌پرداخت به‌موقع پول توسط ونزوئلا اعلام کرد و گفت ونزوئلایی‌ها پول خودرو‌ها را پرداخت نمی‌کردند.

با توجه به زیان‌دهی این پروژه، ایران سال‌۱۳۹۴ آن را تعطیل کرد. آنطور که روزنامه اعتماد اعلام کرده‌بود تولیدات یکی از این سایت‌های خودروسازی زیان‌ده از سال‌۲۰۰۷ تا ۲۰۱۵ (به مدت ۹‌سال) ۱۱‌هزار و ۶۰۵ دستگاه تورپیال (پراید) بود که مشتمل بر پنج‌هزار و ۱۶۵دستگاه پراید ۱۴۱ (تا پایان سال‌۹۰) و تعداد ۶هزار و ۴۴۰ دستگاه پراید ۱۳۲ (از سال‌۱۳۹۰ به این‌سو) بوده‌است. تولید سمند نیز از سالانه ۵‌هزار دستگاه بیشتر نمی‌شد.

این پروژه تقریبا مسکوت بود تا سال‌۱۴۰۲ که سید‌ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور وقت ایران، به آمریکای‌لاتین سفر کرد. با نشست‌های صورت‌گرفته با طرف ونزوئلایی، قرار شد تولید و صادرات ۲۰۰‌هزار دستگاه خودرو سواری طی ۵سال، احیای کارخانه خودروسازی ونیراتو با مدیریت طرف ایرانی و همچنین ایجاد خط‌تولید خودرو‌های تجاری و مسافری در ونزوئلا، در دستور کار قرار گیرد. همچنین در دولت سیزدهم، اعلام شد که علاوه‌بر تولید ۴ مدل خودرو در ونزوئلا، صادرات به این کشور هم انجام خواهدشد. با این‌حال تولید خودرو در ونزوئلا پس از سال‌۱۴۰۲ به مرحله اجرایی نرسید. وضعیت اقتصادی حاکم در هر دو کشور اجازه سرمایه‌گذاری بیشتر روی این سایت تولیدی را نمی‌داد.

کارشناسان اعتقاد داشتند که در این سال نیز ونزوئلا قادر به پرداخت پول خودرو‌های ایرانی نخواهد بود، بنابراین خودرو در ونزوئلا تولید نشد، اما صادرات به این کشور ادامه داشت. در سال‌۱۴۰۲ سایپا هزار دستگاه خودرو به این کشور صادر کرد. همین رابطه تجاری محدود خودرویی نیز تاکنون ادامه دارد، با این‌حال باید دید با تغییرات جدید کار کارخانه ایرانی تولید خودرو در کاراکاس به کجا می‌رسد.