چه میزان از اهداف خودرویی برنامه هفتم محقق شد؟

 محسن زنگنه، رئیس کمیته نظارت بر اجرای برنامه هفتم توسعه و عضو کمیسیون برنامه و بودجه‌روز گذشته در جلسه علنی خانه ملت گزارشی از وضعیت اهداف تعیینی در این برنامه ارائه کرد. آنطور که زنگنه تاکید کرده‌است؛ اهداف خودرویی این برنامه در برخی بخش‌ها به هدف سال‌اول رسیده است و در برخی بخش‌های دیگر مانند تولید این موضوع محقق نشده‌است.

برنامه هفتم توسعه، سال‌گذشته به مرحله اجرایی رسید. در شرایطی که بسیاری از اهداف برنامه ششم در حوزه خودرو محقق‌نشده بود، برنامه هفتم نیز نگاهی بلندپروازانه نسبت به صنعت و بازار خودروی کشور داشت. طبق این سند تا پایان سال‌هدف، باید تولید سالانه خودرو به سه‌میلیون دستگاه در سال می‌رسید. رقمی که از ابتدا به‌نظر کارشناسان کاملا بلندپروازانه می‌آمد، آن‌هم در شرایطی که به دلیل مشکلات مالی و ضعف‌های ساختاری صنعت خودرو، خودروسازان اساسا نمی‌توانند از کل ظرفیت تولیدی خود استفاده کنند. حالا، اما زنگنه اعلام کرده که ۶۰‌درصد از هدف سال‌اول برنامه هفتم توسعه (۱۴۰۳) در حوزه تولید خودرو محقق شده‌است. وی در این‌باره گفته است: «طی سال‌اول برنامه ظرفیت تولید انواع خودروی سواری به ۱.۳۲۳‌میلیون دستگاه رسید که حاکی از تحقق ۶۰‌درصدی برنامه است.»

در بخشی دیگر از برنامه هفتم، حرکت به سمت برقی سازی حمل‌ونقل، به‌ویژه در ناوگان عمومی شامل تاکسی ها، اتوبوس‌ها و موتورسیکلت ها، با هدف تولید یا واردات سالانه حدود ۲۰۰‌هزار دستگاه خودرو با فناوری‌های نوین دیده شده و دولت موظف به تسهیل زیرساخت‌های لازم برای شارژ و خدمات این خودرو‌ها شده‌است. آنطور که زنگنه می‌گوید؛ طی سال‌گذشته ظرفیت عرضه ۲۶‌هزار دستگاه خودروی برقی و هیبریدی در کشور ایجاد شده‌است. البته این گفته‌های زنگنه چندان دقیق نیست؛ چراکه مشخص نیست منظور وی از «ظرفیت عرضه خودرو‌های برقی» چیست و آیا زیرساخت‌های لازم برای عرضه این میزان خودرو ایجادشده یا عرضه برقی‌ها در سال‌گذشته به ۲۶‌هزار دستگاه رسیده است.

در برنامه هفتم توسعه، دولت موظف‌شده سالانه ۵۰۰‌هزار دستگاه خودروی فرسوده را از رده خارج کند تا با اجرای پیوسته این بند، هم روند نوسازی ناوگان حمل‌ونقل کشور سرعت بگیرد و هم کاهش آلودگی هوا و صرفه جویی قابل‌توجه در مصرف سوخت در کلانشهر‌ها و مناطق پرجمعیت اتفاق بیفتد. زنگنه می‌گوید طی سال‌گذشته ۳۵۰‌هزار دستگاه خودروی فرسوده از رده خارج شده‌است. رئیس کمیته نظارت بر اجرای برنامه هفتم این میزان را فراتر از هدف‌گذاری سال‌اول برنامه می‌داند.

البته باید توجه داشت که گرچه در سال‌گذشته اسقاط خودرو اوج گرفت، اما در سال‌جاری دوباره روند اسقاط کند شده‌است، به‌طوری‌که ۲۸ مهر ماه وحید خاقانی، عضو هیات‌مدیره انجمن اسقاط و بازیافت کشور در این‌باره گفت: «در سال‌۱۴۰۳ شاهد رکورد تاریخی در اسقاط خودرو‌های فرسوده بودیم و بیش از ۳۳۰‌هزار دستگاه خودرو از چرخه حمل‌ونقل کشور خارج شد، اما امسال این روند با نوعی رکود و توقف مواجه شده‌است.» البته بازهم مقایسه آمار زنگنه و خاقانی نشان از نوعی ناهماهنگی دارد؛ چراکه آمار‌های اعلامی آنها ۲۰‌هزار دستگاه با هم اختلاف دارد. همچنین در برنامه هفتم توسعه هدف‌گذاری شده‌است که صادرات قطعات و لوازم یدکی خودرو به ۲۰‌درصد از کل تولید داخل برسد. طبق اعلام زنگنه طی سال‌گذشته ۱۵۸‌میلیون دلار قطعات خودرو صادر شده‌است. البته بعید است این میزان در آینده چندان افزایشی داشته‌باشد؛ چراکه اصلاحات ساختاری در این حوزه انجام نشده‌است.